22-01-15

Made in Vlaanderen: een garderobe uit eigen streek.

07 februari 2012

http://www.lowtechmagazine.be/2012/02/made-in-vlaanderen-een-garderobe-uit-eigen-streek.html

Een lokale, veerkrachtige economie draait om meer dan alleen maar voedsel en energie. Rebecca Burgess stampte in Californië op een jaar tijd een alternatieve, regionale distributieketen voor textiel en kleding uit de grond. Dankzij een uniek verbond van landbouwers, herders, ontwerpers, kleermakers en consumenten werd de geglobaliseerde textiel- en mode-industrie een hak gezet. Hetzelfde systeem kan ook op vele andere consumentengoederen worden toegepast.

Nog niet zo heel lang geleden werd een groot deel van wat we in de winkel konden kopen lokaal of regionaal geproduceerd: voedsel, kleding, meubels, bouwmaterialen, elektrische apparaten, noem maar op. Vandaag komen al deze producten meestal van ver weg. Niet omdat dat betere producten oplevert, maar omdat het veel goedkoper is: onze spullen worden gemaakt in landen waar arbeid haast niets kost en waar niemand zeurt over milieuvervuiling. Dat levert de fabrikanten meer winst op en de klanten meer producten - globalisering heeft alles goedkoper gemaakt.

Maar de duistere kant van dat succesverhaal - slavenarbeid, ecologische rampspoed, sociale ontwrichting - zien we niet. Bovendien steunt het hele systeem op een continue toevoer van grote hoeveelheden goedkope fossiele brandstoffen. Zonder goedkope scheepsbrandstof, geen goedkope t-shirts uit Cambodia. Zonder goedkope kerosine, geen goedkope boontjes uit Afrika. Met andere woorden: als er op een dag een (tijdelijk) einde komt aan de toevoer van goedkope fossiele brandstoffen, zijn we de pineut.

Werk in eigen streek

Het zou dus geen slecht idee zijn om alvast levensnoodzakelijke producten opnieuw dichter bij huis te produceren. Dat zou onze samenleving beter bestand maken tegen een onderbreking in de globale distributieketen omwille van oorlog, politiek spierballengerol, noodweer of ander onheil. We zouden ook flink wat olie besparen omdat lokaal gefabriceerde producten over veel kortere afstanden worden vervoerd. Lokale productie brengt ook jobs met zich mee. Bovendien zouden we de ogen niet kunnen sluiten voor de sociale en ecologische omstandigheden van het productieproces. Het logische nadeel is dat producten een stuk duurder zouden worden. Belgen en Nederlanders zijn niet bereid te werken voor 1 euro per dag.

Op dit moment kan lokale productie op economisch vlak onmogelijk concurreren met het globale productiesysteem, dat altijd goedkoper kan leveren - ondanks de grote afstand. Politieke maatregelen zouden daar verandering in kunnen brengen, al lijkt het niet verstandig om daar op te gaan zitten wachten. Maar consumenten kunnen ook het heft in eigen handen nemen met de oprichting van een coöperatie: ze investeren samen in lokale productie omdat ze daar de (niet-materiële) voordelen van in zien.

Door de gemeenschap ondersteunde boerderijen

Zowel in België als in Nederland zijn op die manier al verschillende initiatieven gestart waarbij consumenten en landbouwers samen een alternatieve productie- en distributieketen opzetten voor landbouwgewassen (groenten, fruit, vlees, brood, zuivel). De boeren garanderen de consumenten (organisch geteeld) voedsel en de consumenten garanderen de boeren een afzetmarkt, en dus een inkomen.

Veel van deze initiatieven zijn gegroepeerd onder de term "community supported agriculture" of CSA. Wereldwijd zijn er sinds 1984 zo'n 17.000 van deze boerderijen opgericht, vooral in de Verenigde Staten. In Vlaanderen dook de eerste CSA-boerderij pas op in 2007, maar intussen zijn er al negen.

Bij deze initiatieven gaat de steun die de consument aan de boerderij verleent, soms verder dan alleen maar het garanderen van een afzetmarkt. Er wordt bijvoorbeeld ook meegeholpen bij de oogst of het wieden van onkruid - omwille van het sterk seizoensgebonden karakter is het voor een landbouwer soms erg moeilijk om voor de oogst en het wieden voldoende werkkrachten te vinden. Ook de Belgische voedselteamsbrengen consumenten en landbouwers samen.

In Nederland zijn gelijkaardige initiatieven ook onder andere benamingen opgericht, zoalsPergola of de Groene Volksverzekering. Deze scriptie(pdf) geeft een mooi overzicht van de Nederlandse situatie in 2008.

Regionale kledingproductie

Dezelfde organisatiestructuur kan echter op veel andere producten worden toegepast. Dan hebben we het over "community supported manufacturing", door consumenten gesteunde productie van allerlei goederen. Je moet dus niet per se groenten of fruit kweken om je schouders onder een duurzame economie te zetten. Er is ook ruimte voor andere vaardigheden en talenten.

Een mooi voorbeeld hiervan is het "Fibershed"-project, dat eind 2010 van start ging. Initiatiefneemster Rebecca Burgess stelde zich de uitdaging om een jaar lang alleen maar kleding te dragen die binnen een straal van 150 mijl (240 kilometer) was geproduceerd.

Het betreft dan zowel de productie van de grondstoffen (wol, organisch katoen, natuurlijke kleurstoffen), de bewerking van het textiel, en het ontwerpen en maken van de kleding.

Kennis en machines zijn weg

Dat klinkt allemaal makkelijker dan het is. Vrijwel alles wat we tegenwoordig dragen is aan elkaar genaaid in een atelier in Azië. Westerse landen hebben wel kledingontwerpers, maar maken al decennia zelf geen confectiekleding meer. Niet alleen de kennis maar zelfs de technologie is verdwenen. De deelnemers aan het Fibershed-project slaagden er niet in om moderne machines te vinden voor de productie van kleding.

Ze vielen voor het meeste werk dan maar terug op grootmoeders middelen: spinnewielen, breinaalden, weefgetouwen. Jane Deamer, een oude dame die nog over textielmachines beschikte, werd een onmisbare schakel in de regionale productieketen. Katharine Jolda, een andere deelneemster, maakte ook zelf een machine: eenpedaalaangedreven kaarder voor het bewerken van ruwe wol of katoen.

Ondanks de moeilijkheden slaagde het project in zijn opzet. Op een jaar tijd ontstond een regionale productie- en distibutieketen die kledingontwerpers uit het hippe en stedelijke San Francisco verbond met landbouwers, veehouders en ambachtslui van het omringende platteland.

Er werd kleding gemaakt van organisch katoen en van de vacht van schapen, geiten, konijnen en alpaca's. Kleurstoffen werden gehaald uit inheemse planten (vooral bloemen) die speciaal voor het project werden ingezaaid. Alle deelnemers brachten hun eigen, specifieke talenten mee, wat Rebecca een zeer gevarieerde garderobe opleverde - inclusief ondergoed, een regenjas en accessoires.

Natuurlijk bewijst het succes van Fibershed nog niet dat een regio op die manier voldoende kleding kan produceren voor een lokale gemeenschap. Wel laat het zien dat we in staat zijn om behoorlijk snel een alternatief systeem op te bouwen voor een kwetsbaar globaal model - en dat zoiets heel veel enthousiasme opwekt bij de deelnemers. Hoewel het project officieel is afgelopen, blijven alle deelnemers actief en werd een online marktplaats opgericht waarop ze hun waren en talenten aanbieden.

Wie geregeld bij H&M binnenwandelt, zal opkijken van de prijzen: goedkoop is lokaal geproduceerde kleding niet. Maar deze prijzen zijn uiteraard realistischer dan de kunstmatig lage prijzen die we nu betalen - een katoenen t-shirt kan alleen maar voor 5 euro worden verkocht omdat die prijs gebaseerd is op uitbuiting, milieuschade en goedkope scheepsbrandstof.

Wie lokaal geproduceerde kleding koopt, zal dus minder kleding kunnen kopen. Dat vloekt uiteraard met het zakenmodel van de mode-industrie, die haar uiterste best doet om ons er elk seizoen van te overtuigen dat wat er in onze kleerkast hangt, hopeloos ouderwets is.

Opvallend is dat de online winkel van Fibershed ook lokale consumptie aanmoedigt: de klant komt bij voorkeur uit de buurt. Zoniet wordt er opnieuw transport over lange afstand geïntroduceerd. Iedere regio moet dus zijn eigen systeem opzetten. Het Fibershed-project kreeg intussen navolging in een zestal andere Amerikaanse staten.

Herders

Ook in Europa bestaat een zeer gelijkaardig project: Obrador Xisqueta in de Spaanse Pyreneeën (Xisqueta is een schapenras, obrador betekent werkplaats). Het initiatief - een verbond tussen herders en kleermakers - bestaat al sinds 2008 en heeft ook eenonline winkel. De Pyreneeën hebben altijd herders gekend, maar sinds de globalisering van de wolhandel is hun toekomst in gevaar: het scheren van de schapen kost nu meer dan wat de wol op de wereldmarkt oplevert. De schapen worden gehouden voor de kaas en het vlees, maar de wol wordt vaak weggegooid. Tenzij consumenten er de waarde van inzien en bereid zijn meer te betalen voor een lokaal product.

Kledingproductie in België en Nederland

Soortgelijke projecten zouden ook in België en Nederland kunnen worden opgezet (beknopte handleiding). Uiteraard heeft elke regio zijn sterktes en zwaktes, en zijn eigen specialiteiten. België produceert bijvoorbeeld nog steeds veel vlas, een grondstof voor linnen. Het grootste deel daarvan wordt, vaak na een eerste bewerking, uitgevoerd naar China. Daar wordt het tot lakens en kleding verwerkt, die dan vervolgens (onder andere) opnieuw in België op de markt komen.

Die omweg levert goedkopere producten op, maar ook alle eerder besproken nadelen. Die schakel in het productieproces lokaal uitvoeren zou ons werkgelegenheid opleveren en ons dwingen om de bewerking van het linnen milieuvriendelijk uit te voeren - deecologische schade die de textielindustrie aanricht in de derde wereld wordt bij ons immers niet aanvaard.

Lokaal geproduceerde zonnepanelen?

Er zouden ook lokale productie- en distributieketens kunnen worden opgezet voor andere gebruiksgoederen, zoals meubels, cosmetica of schoonmaakmiddelen. Lokaal gesteunde reperatiecentra zijn ook haalbaar en bijzonder nuttig. Natuurlijk is een honderd procent lokale of regionale economie een illusie. De internationale handel is geen uitvinding van de Industriële Revolutie. Er zijn nu eenmaal grondstoffen en producten die alleen maar in bepaalde gebieden te vinden zijn. Je kan bijvoorbeeld geen koffie telen in Belgie of Nederland. Ook een door consumenten gesteunde, lokale productie van zonnepanelen of computerchips zal niet voor morgen zijn, omdat de fabricage ervan erg complex is en exotische grondstoffen vraagt.

Kris De Decker

15-01-14

wilgen

ondanks de vorst bijna iedere nacht beginnen de wilgen te bloemen

P1140018.JPG 

P1140019.JPG 

P1140022.JPG 

P1140023.JPG

13:29 Gepost door Doornroosje in natuur, rijkdom, willows | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

10-01-14

wilgenbouw two

middenpaal hobbithuis

P1100013.JPG 

P1100014.JPG

wilgenbouw, 2de poging

9 wilgenpoten

P1100012.JPG 

P1100015.JPG 

P1100016.JPG

netjes op een rij

P1100017.JPG

01-01-14

wilgenzetel

poten, geolied en gepolijst

P1010017.JPG

P1010018.JPG

P1010019.JPG

P1010020.JPG

P1010022.JPG

29-11-13

kerstboomzaadjes

PB280006.JPG  

PB280007.JPG

06:57 Gepost door Doornroosje in natuur, rijkdom | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

28-11-13

katoen

1 bloem, 1 bol, 5 pluisjes, 31 zaden.

katoenbloem 2.JPG  

P9250002.JPG  

PB280015.JPG  

PB280001.JPG

26-11-13

goeiemorgen

PB260001.JPG  

PB260006.JPG

09:37 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

23-11-13

groeipalen

PB220003.JPG

05-11-13

De kachel brandt weer.

PB050006.JPG

 

kweeperen

kweeperen.JPG

13:52 Gepost door Doornroosje in living off the grid, natuur, rijkdom, willows | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

06-08-13

maandag 5 augustus 2013

blauwe bloemetjes verplant

een witte anjer ook

afrikaantjes uitgeplant

hier en daar een rode kool zaadje, brocoli romanesco, bloemkool ook

12 catalpa's herzaaid

heerlijke perzik

recht van de boom geplukt

vorig jaar vol wormen

dit jaar niet :-)

het huis ruikt naar perziken.

17:00 Gepost door Doornroosje in natuur, rijkdom | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

21-06-13

kaper op de kust

P6210016.JPG   

P6210017.JPG

19:38 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

17-06-13

jonge parelhagedis

parelhagedis.JPG   

P6170006.JPG   

P6170007.JPG

13:32 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

24-05-13

baby sinaasappels

P5110012.JPG

11:28 Gepost door Doornroosje in natuur, rijkdom | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

21-05-13

jonge sparappel likeur

jonge sparappel likeur.JPG       

 

4 jonge sparappels - 1 liter jenever - 3 weken trekken - uithalen - suiker toevoegen - klaar in de winter

16:34 Gepost door Doornroosje in natuur, selfmade, soms met hulp | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

19-05-13

sparappels

P5190038.JPG   

P5190039.JPG   

P5190040.JPG

16:53 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

09-05-13

roos ina

ina.JPG

17:21 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

06-05-13

leeuwebek

leeuwebek.JPG

12:06 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

05-05-13

beetje schaduw

beetje schaduw.JPG   

luilakken.JPG

12:38 Gepost door Doornroosje in Liefde, natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

04-05-13

new hall

new hall 3.JPG   

new hall 4.JPG

15:48 Gepost door Doornroosje in living off the grid, natuur, rijkdom | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

rhododendron

rhododendron.JPG

15:44 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

22-04-13

2de, ook van kersenhout

2de aan de wilgen gehangen 3.JPG

16:46 Gepost door Doornroosje in natuur, selfmade, soms met hulp | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

sering

sering 1.JPG

13:55 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

21-04-13

1ste keer sparappels aan de kerstboom :-)

1ste sparappels 2.JPG   

1ste sparappels 3.JPG

14:41 Gepost door Doornroosje in natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

20-04-13

homemade in Portugal, kersenhout

homemade in Portugal.JPG

16:24 Gepost door Doornroosje in natuur, rijkdom, selfmade, soms met hulp | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

18-04-13

primavera

appelbloesem.JPG   

meidoorn.JPG

19:15 Gepost door Doornroosje in living off the grid, natuur, rijkdom | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

17-04-13

zalig :-)

P4170016.JPG

18:11 Gepost door Doornroosje in Liefde, natuur | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

bloemetjes op de rivier bis

4252320378.2.JPG

allesinds geen vervuild water:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Ranunculus_aquatilis

dat was de beginjaren, de hele rivier is wit nu, en een concert van heel veel kikkers.

 

P4170002.JPG   

P4170006.JPG   

P4170007.JPG   

P4170008.JPG   

P4170010.JPG   

P4170013.JPG

16-04-13

levend bouwen of wilgenbouw 3

P4160019.JPG

14-04-13

levend bouwen of wilgenbouw, met salix viminalis 2

P4140006.JPG   

P4140007.JPG