06-08-14

'In Israël heerst ziekelijk gevoel van superioriteit'

Waarom staat de Israëlische bevolking als een blok achter de Gaza-oorlog? De Israëlische schrijver Nir Baram zoekt het antwoord in de 'angstpropaganda' van de overheid. Bovendien zouden Joodse Israëliërs zich moreel zo superieur voelen dat ze hun eigen fouten niet meer inzien. De schrijver vindt het hoog tijd voor een morele revolutie.

  •  
    Eerlijk gezegd denk ik dat de meeste Israëliërs helemaal niet wíllen weten wat er in Gaza gebeurt. Ze hebben geen zin om in het gezicht te staren van iemand die net zeventien familieleden heeft verloren.
  • © Hollandse Hoogte.
    Nir Baram: 'Mensen zijn slecht geïnformeerd, er zijn in Gaza geen Israëlische verslaggevers.'

Volgens een recente opiniepeiling wil 86,5 procent van de Israëliërs de oorlog tegen het Hamas-regime in Gaza voortzetten. De strijd heeft al het leven gekost aan zeker 1500 Gazanen (vooral burgers) en 65 Israëliërs (vrijwel uitsluitend soldaten). En ondanks dat is er die brede steun.

Die is te verklaren, zegt de Israëlische schrijver Nir Baram: "De steun komt voort uit de angstpropaganda en de holocaustretoriek van onze premier Benjamin Netanjahoe. Natuurlijk is de militante Palestijnse Hamas-beweging gevaarlijk, maar ze vormt absoluut geen existentiële bedreiging voor Israël. Dat is een heel belangrijk onderscheid. Hamas kan ons niet verpletteren, daar zijn we militair veel te sterk voor. Toch zit de angst voor totale vernietiging er bij Israëliërs diep in, met dank aan Netanjahoe. Die blijft maar herhalen dat de volgende holocaust eraan komt. Is het niet via Iran, dan wel via Hamas-raketten, en nu weer via die tunnels. Wat een flauwekul."

Angst is een invoelbaar motief voor steun aan een oorlog. Maar zien Israëliërs ook de andere kant: het humanitaire drama dat hun strijdkrachten in de Gazastrook aanrichten?
"Vrijwel niet, helaas. In Israël zijn de mensen slechter geïnformeerd over de Gaza-oorlog dan waar ook ter wereld. Dat komt doordat er in Gaza geen Israëlische verslaggevers zijn: te gevaarlijk.

De grote tv-zenders, voor veel mensen de belangrijkste informatiebron, besteden nauwelijks aandacht aan de verwoesting, aan de vele doden en aan de persoonlijke tragedies in Gaza. Bijna alle Israëlische media stellen zich in oorlogstijd bovendien op als woordvoerder van het leger.

De krant Ha'aretz probeert nog wel serieus over de oorlog te berichten. Maar die krant heeft maar 70.000 lezers. Ha'aretz heeft het bovendien niet makkelijk. De krant oogst extreme verontwaardiging van andere media en van politici, ook van een zogenaamd gematigde figuur als minister van financiën Lapid, die heeft opgeroepen om Ha'aretz niet meer te lezen.

Eerlijk gezegd denk ik dat de meeste Israëliërs helemaal niet wíllen weten wat er in Gaza gebeurt. Ze hebben geen zin om in het gezicht te staren van iemand die net zeventien familieleden heeft verloren. Mensen geloven liever in de propaganda van de regering. En de media gaan daarin mee."

  •  
    Dat is toch een ziek uitgangspunt, dat zogenaamd alleen andere etniciteiten kunnen moorden, en Joden niet?

Een overheid die angst aanwakkert, journalisten die zich gedragen als woordvoerder van het leger... Worden Israëliërs feitelijk gehersenspoeld?
"Laat ik het zo zeggen: door de voortdurende propaganda hebben Israëlische Joden een moreel superioriteitscomplex ontwikkeld. Het is ziekelijk. Ze zijn er serieus van overtuigd geraakt dat ze moreel beter zijn dan Palestijnen. Ze zeggen: Wíj willen vrede, wíj doden geen onschuldige burgers, wíj respecteren kinderlevens. Terwijl de Palestijnen alleen maar bloed willen vergieten. Die moorden maar raak en hebben geen enkel respect voor welk leven dan ook, zelfs niet voor hun eigen leven.

Wanneer je jezelf als Joodse Israëliër moreel zo verheven voelt boven de ander, kun je nooit een gelijkwaardige gesprekspartner zijn. Vredesoverleg krijgt dan nooit een kans van slagen, tenzij we de moed hebben om het morele superioriteitscomplex van Joodse Israëliërs aan te pakken."

Maar Joodse Israëliërs plegen geen aanslagen op Palestijnse burgers. Zij vuren niet lukraak raketten af, anders dan Hamas. Is het dan niet logisch dat ze zich moreel superieur voelen?
"De Joodse morele superioriteit is een illusie. Neem de moord op de 16-jarige Palestijn Mohammed Aboe Khdair. Die jongen werd begin juni ontvoerd en levend verbrand door extremistische kolonisten (uit wraak voor de moord op drie Joodse tieners, red.).

Toen bleek dat de daders Joden waren, was het ongeloof in Israël enorm. Joden waren niet tot zo'n gruwelijke daad in staat, werd overal geroepen. Dat is toch een ziek uitgangspunt, dat zogenaamd alleen andere etniciteiten kunnen moorden, en Joden niet?

Of neem het Israëlische leger. Netanjahoe noemde dit laatst nog 'het meest morele leger' ter wereld. En de Israëlische media kopiëren braaf dat ons leger 'geen kinderen doodt zonder reden'. Maar kun je dat vandaag de dag nog volhouden, als je weet dat het Israëlische leger sinds het begin van deze eeuw al meer dan 1300 Palestijnse kinderen heeft gedood?

Die kinderen werden heus niet allemaal als menselijk schild gebruikt. Nee, alle legers doden onschuldige burgers, en ons leger is echt niet moreler dan andere.

Je kunt wel krampachtig in het tegendeel blijven geloven, wat veel Israëliërs doen. Maar daarmee sluit je jezelf op in dat valse gevoel van morele superioriteit. En zo verhul je de werkelijkheid."

  •  
    Premier Netanjahoe is onderdeel van het probleem. Met zijn regering wakkert hij het racisme aan, en hij doet niets om de vrede dichterbij te brengen.

Wat moet er gebeuren om de situatie structureel te verbeteren?
"Ik denk dat het tijd is voor een morele revolutie. We moeten allereerst de angstpropaganda terugdringen en Joodse Israëliërs ervan overtuigen dat ze niet beter zijn dan Palestijnen. Vervolgens moeten we de kansen en mogelijkheden zien, en risico's durven nemen om vrede te sluiten. Als we de progressieve krachten bundelen, kunnen we slagen.

Dat is niet naïef. Ga maar na, de meerderheid van de Palestijnen is gematigd. Ik heb de familie van de vermoorde tiener Mohammed bezocht op de Westelijke Jordaanoever, en echt, die mensen willen niets liever dan vrede. De gematigde Fatah-partij op de Westoever is veel groter dan de radicale Hamas in Gaza. En door de eenheidsregering die Fatah en Hamas onlangs hebben gevormd, is Hamas politiek nog verder ingedamd.

Er liggen dus kansen, en die moeten we grijpen. We moeten in gesprek gaan met gematigde Palestijnen en de bezetting zo snel mogelijk beëindigen. Niet over vijf jaar, maar nu meteen."

Het zal niet eenvoudig zijn om zo'n morele revolutie te ontketenen. Hoe ziet u dat voor zich?
"Vanuit de politiek zie ik de aanzet niet komen. Want rechts heeft maar één model: dreiging beantwoorden met geweld. En links is zwak en zelfgenoegzaam. De verandering zal dus uit de bevolking moeten komen. Van onderaf, net als bij de sociale protesten in 2011, toen er in Israëlische steden massale demonstaties ontstonden tegen de armoede. Linkse politici volgen dan waarschijnlijk vanzelf.

Ik hoop dat er op zo'n manier eindelijk iets gebeurt om de Joodse Israëliërs uit hun levensleugen te wekken.

Belangrijk is ook dat we het diepgewortelde racisme in de Israëlische maatschappij aanpakken. Racisme is op dit moment ons grootste probleem. Ook links heeft dit thema de laatste jaren laten liggen. Sterker nog, de leider van de Arbeiderspartij, Yitzhak Herzog, spreekt consequent over 'het Joodse volk' als hij de Israëlische bevolking bedoelt. Daarmee negeert hij de 20 procent Arabieren in dit land. Alsof die geen deel uitmaken van onze samenleving. Dit getuigt van een vergiftigde vorm van denken.

Het racisme ontaardt bovendien steeds vaker in geweld tegen niet-Joden. Niet alleen tegen Israëlische Arabieren, maar ook tegen linkse demonstranten.

De afgelopen vijftien jaar heb ik het niet eerder zo bont meegemaakt. Veel van mijn vrienden durven niet eens meer te demonstreren, uit angst dat ze in elkaar worden geslagen. Daar moet dringend iets aan gebeuren."

Kan Netanjahoe in uw revolutie nog een rol spelen?
"Hij is onderdeel van het probleem. Met zijn regering wakkert hij het racisme aan, en hij doet niets om de vrede dichterbij te brengen. Integendeel, hij weigert te onderhandelen met de nieuwe Palestijnse eenheidsregering. En met de Fatah-partij van de Palestijnse president Abbas wilde hij de afgelopen jaren ook al niet onderhandelen. Hij deed het wel, maar alleen voor de vorm, om de Amerikanen tevreden te stellen. Daardoor heeft Netanjahoe in de afgelopen rustige jaren prachtige kansen laten lopen.

Het gevolg: nu hebben we weer een oorlog met Gaza, de derde in zes jaar. Nee, Netanjahoe is niet in staat om vrede te sluiten. Hij verdedigt alleen de status quo, met zijn formule van angst en militaire kracht. We wonen hier in Israël zo langzamerhand in een Joods getto, in een bang en racistisch land waarin mensen geen hoop meer hebben op een betere toekomst. Veel Israëliërs willen emigreren. Dat begrijp ik goed. Maar ik blijf. Ik geef de strijd voor een beter land niet op."

U probeert de hoop levend te houden. Maar nu Israël massaal om geweld schreeuwt, bent u een roepende in de woestijn. Is deze derde Gaza-oorlog niet een moment om de hoop te laten varen?
"Soms geloof ik er zelf ook niet meer in, maar ik probeer optimistisch te blijven. Ik zie echt tekenen van verandering. Vergeleken met de vorige Gaza-oorlog, in 2012, zijn Israëliërs veel minder euforisch over de bombardementen op Gaza. Ze verheerlijken ook geen soldaten meer. Israëliërs zijn het beu. Bij elke militaire operatie wordt hun beloofd dat alles daarna beter wordt, maar telkens komt er weer een nieuwe oorlog.

Veel Israëliërs steunen de oorlog nu nog, maar als hij straks voorbij is, zal de kritiek toenemen. Mensen worden dan boos op Netanjahoe, omdat er wéér niets is veranderd. Uit een peiling is gebleken dat 60 procent van de bevolking na de oorlog snel verder wil onderhandelen en de bezetting wil beëindigen. Dat vind ik hoopgevend. Voor dat gevoel, dat optimisme, blijf ik vechten. Ik vraag niet om de maan - alleen om vrede."

Wie is Nir Baram?

Nir Baram (38) geldt als boegbeeld van een nieuwe generatie Israëlische schrijvers. Zijn boeken, waaronder de historische roman 'Goede mensen', worden over de hele wereld vertaald. Baram stamt uit een politiek nest. Zijn vader en opa waren minister voor de linkse Arbeiderspartij. Zelf treedt Baram enigszins in hun voetsporen met politieke opiniestukken in kranten en met optredens in tv-debatten. In zijn bijdragen maakt hij zich sterk voor de rechten van Palestijnen. Hij vindt dat Israël de bezetting van de Westelijke Jordaanoever snel moet beëindigen, zodat er eindelijk ruimte komt voor vrede.

http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/3710252/2014/08/03/In-Israel-heerst-ziekelijk-gevoel-van-superioriteit.dhtml

13:59 Gepost door Doornroosje | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.